Match trong Rust

match so sánh một giá trị với một danh sách các mẫu (pattern) và chạy đoạn code của mẫu nào khớp. Nếu bạn từng dùng câu lệnh switch, hãy coi nó như một phiên bản mạnh hơn của switch — còn nếu chưa từng dùng, thì đây vẫn là một trong những công cụ hữu ích nhất nên học sớm.

match cơ bản

fn main() {
    let day = 3;

    match day {
        1 => println!("Thứ Hai"),
        2 => println!("Thứ Ba"),
        3 => println!("Thứ Tư"),
        4 => println!("Thứ Năm"),
        5 => println!("Thứ Sáu"),
        _ => println!("Cuối tuần"),
    }
}

Kết quả:

Thứ Tư

▶ Tự chạy thử

Dấu _ là mẫu bắt mọi thứ (catch-all) — nó khớp với bất cứ thứ gì chưa được liệt kê phía trên. match yêu cầu mọi giá trị có thể có đều phải được xử lý, nên _ thường có mặt để lo “mọi trường hợp còn lại”.

So khớp nhiều giá trị cùng lúc

Bạn có thể gom nhiều giá trị vào một nhánh bằng |:

fn main() {
    let day = 6;

    match day {
        1 | 2 | 3 | 4 | 5 => println!("Ngày trong tuần"),
        6 | 7 => println!("Cuối tuần"),
        _ => println!("Không phải ngày hợp lệ"),
    }
}

▶ Tự chạy thử

So khớp một khoảng

Với các con số, bạn có thể so khớp cả một khoảng bằng ..=:

fn main() {
    let score = 85;

    match score {
        90..=100 => println!("A"),
        75..=89 => println!("B"),
        60..=74 => println!("C"),
        _ => println!("F"),
    }
}

▶ Tự chạy thử

match như một biểu thức

Giống như if, match có thể tạo ra một giá trị:

fn main() {
    let day = 6;

    let kind = match day {
        1 | 2 | 3 | 4 | 5 => "ngày thường",
        6 | 7 => "cuối tuần",
        _ => "không rõ",
    };

    println!("{kind}");
}

▶ Tự chạy thử

So khớp văn bản và ký tự

match không chỉ dành cho con số. Nó cũng dùng được với string slice (&str) và với ký tự, và các khoảng ký tự như 'a'..='z' hoạt động y như khoảng số:

fn main() {
    let command = "stop";
    match command {
        "start" => println!("Đang khởi động..."),
        "stop" | "quit" => println!("Đang dừng."),
        _ => println!("Lệnh không xác định: {command}"),
    }

    let letter = 'k';
    let kind = match letter {
        'a' | 'e' | 'i' | 'o' | 'u' => "nguyên âm",
        'a'..='z' => "phụ âm",
        '0'..='9' => "chữ số",
        _ => "thứ gì đó khác",
    };
    println!("'{letter}' là {kind}");

    let name = String::from("Ferris");
    match name.as_str() {
        "Ferris" => println!("Chào chú cua!"),
        _ => println!("Chào {name}!"),
    }
}

Kết quả:

Đang dừng.
'k' là phụ âm
Chào chú cua!

▶ Tự chạy thử

Có hai điều đáng để ý ở đây:

Thứ tự rất quan trọng. 'a' cũng nằm trong 'a'..='z', nhưng nhánh nguyên âm đứng trước, nên nguyên âm không bao giờ tới được nhánh phụ âm. Rust luôn chọn nhánh đầu tiên khớp.
Một String cần .as_str(). Văn bản viết trong dấu nháy, như "Ferris", là một &str. Nếu bạn match trực tiếp một String với nó, Rust dừng lại với lỗi error[E0308]: mismatched types ... expected String, found &str (kiểu không khớp: cần String nhưng gặp &str). Gọi .as_str() cho bạn một góc nhìn &str của String để các mẫu so sánh được. (Xem bài Chuỗi để hiểu sự khác nhau giữa hai kiểu này.)

So khớp phân biệt chữ hoa chữ thường: "Stop" sẽ không khớp với "stop". Nếu văn bản đến từ người dùng, một mẹo phổ biến là so khớp trên input.to_lowercase().as_str().

match hay if/else

Với những phép kiểm tra đúng/sai đơn giản thì dùng cái nào cũng được, nhưng match bắt đầu chiếm ưu thế khi bạn có nhiều hơn hai ba khả năng — nó dễ đọc hơn một chuỗi else if dài, và trình biên dịch kiểm tra giúp bạn đã xử lý hết mọi trường hợp chưa. if/else vẫn là công cụ phù hợp cho một điều kiện có/không duy nhất.

Luyện tập

1. Số ngày trong tháng

Lưu một số month (2). Dùng match như một biểu thức để tính tháng đó có bao nhiêu ngày (bỏ qua năm nhuận), rồi in ra Tháng 2 có 28 ngày. Gợi ý: các tháng 1, 3, 5, 7, 8, 10 và 12 có 31 ngày; gom chúng vào một nhánh bằng |.

Xem lời giải

fn main() {
    let month = 2;

    let days = match month {
        1 | 3 | 5 | 7 | 8 | 10 | 12 => 31,
        4 | 6 | 9 | 11 => 30,
        2 => 28,
        _ => 0, // không phải tháng có thật
    };

    println!("Tháng {month} có {days} ngày");
}

Kết quả:

Tháng 2 có 28 ngày

▶ Tự chạy thử

2. Mã trạng thái HTTP

Web server trả lời bằng một con số. Hãy biến một code thành ý nghĩa ngắn gọn: 200 là "OK", 404 là "Not Found", các mã 400–499 khác là "Lỗi phía client", 500–599 là "Lỗi phía server", và mọi thứ còn lại là "Không rõ". Thử với 503. Gợi ý: đặt nhánh 404 cụ thể phía trên khoảng 400..=499, nếu không nó sẽ không bao giờ được chạy tới.

Xem lời giải

fn main() {
    let code = 503;

    let meaning = match code {
        200 => "OK",
        404 => "Not Found", // phải đứng trước khoảng 400..=499
        400..=499 => "Lỗi phía client",
        500..=599 => "Lỗi phía server",
        _ => "Không rõ",
    };

    println!("{code}: {meaning}");
}

Kết quả:

503: Lỗi phía server

▶ Tự chạy thử

Tóm tắt

match so sánh một giá trị với các mẫu và chạy nhánh khớp.
Mọi giá trị có thể có đều phải được xử lý — dùng _ làm mẫu bắt mọi thứ.
Gom nhiều giá trị bằng |, hoặc so khớp một khoảng bằng ..=.
Bạn cũng có thể so khớp văn bản &str và giá trị char; dùng .as_str() để so khớp một String.
match, giống if, có thể được dùng như một biểu thức để tạo ra giá trị.

Kiểm tra nhanh

1. Mẫu _ làm gì trong một biểu thức match?

2. Chuyện gì xảy ra nếu một biểu thức match không xử lý hết mọi giá trị có thể có và không có nhánh _?

3. Làm sao để so khớp nhiều giá trị trong một nhánh, như 1, 2 hoặc 3?

Điểm: 0 / 3

Đọc thêm

The match Control Flow Construct — The Rust Book (tiếng Anh): chương chính thức, có cả cách dùng match với enum và Option.
match — Rust by Example (tiếng Anh): một ví dụ gọn gàng chạy được với giá trị, |, khoảng và _.
Range patterns — The Rust Reference (tiếng Anh): chính xác những kiểu và dạng khoảng nào bạn dùng được trong một mẫu.
Match expressions — The Rust Reference (tiếng Anh): quy tắc chính xác cho các nhánh, guard và cách một match tạo ra giá trị.